WIEDZA KONTRA RYZYKO
Sprawdzając kontrahenta, można posłużyć się wyspecjalizowanymi w tym celu podmiotami, jak Biuro Informacji Kredytowej, Biuro Informacji Gospodarczej czy wywiadownie gospodarcze. Przy czym te ostatnie, największe, działające globalnie, pokazują funkcjonowanie sprawdzanej firmy w międzynarodowym środowisku.
Niewypłacalność to zazwyczaj ostatni, końcowy etap działalności firmy, poprzedzony szeregiem mniejszych i większych trudności finansowych, począwszy od pogarszających się warunków na rynku, poprzez błędy w zarządzaniu, a kończąc na podjętych złych decyzjach biznesowych. Według Dun & Bradstreet Poland aż 75 proc. firm znika z rynku po niecałym roku działalności, po pięciu latach odsetek bankructw rośnie do 85 proc., a po dziesięciu latach na rynku zostanie nie więcej niż 10 proc. uprzednio zarejestrowanych podmiotów. Wśród głównych grzechów młodych przedsiębiorców trzeba wyliczyć brak monitoringu i zdywersyfikowanych źródeł finansowania, nieefektywne zarządzanie finansami firmy oraz nieprawidłową kontrolę portfela kontrahentów.
Analiza badająca sprawozdania finansowe niewypłacalnych firm budowlanych z ostatnich dwóch lat udowadnia, że w większości przypadków przyczyną utraty płynności finansowej firmy był brak odpowiednio wysokiego zabezpieczenia w postaci środków własnych, tworzących fundusz awaryjny na wypadek nieprzewidzianych lub trudnych sytuacji, pokrywający bieżące koszty operacyjne firmy przynajmniej przez kolejne sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Do tego należy dodać zawyżone wydatki, transakcje bez uzasadnienia biznesowego, współpracę z kontrahentami o złej reputacji czy opóźnienia w płatnościach własnych zobowiązań.
Ponadto badanie wzajemnych powiązań i relacji poszczególnych firm w branży budowlanej jasno pokazuje, że brak środków u jednego przedsiębiorcy w bezpośredni sposób wpływa na trudną sytuację firm w całym łańcuchu dostaw. Kolejne firmy zaczynają mieć problemy z bieżącym regulowaniem własnych zobowiązań: wypłatą pensji, uregulowaniem faktur, czynszu czy spłatą rat kredytów, co obniża ich wiarygodność i zagraża dalszemu funkcjonowaniu. Dlatego tak ważne jest zweryfikowanie kontrahenta przed podpisaniem umowy sprzedaży oraz stały monitoring finansów firm w portfelu.
Jak sprawdzić kontrahenta
Celem każdego przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą jest minimalizacja ryzyka współpracy. Jedną z czynności minimalizujących ryzyko utracenia należności jest sprawdzenie wiarygodności swojego kontrahenta. Weryfikacja kontrahentów powinna być procesem ciągłym. W stale zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej sytuacja finansowa kontrahenta może ulec gwałtownej zmianie.
Przedsiębiorcy mogą sprawdzić wiarygodność kontrahenta na wiele sposobów, korzystając z rządowych rejestrów czy wyspecjalizowanych w tym celu podmiotów, jak Biuro Informacji Kredytowej, Biuro Informacji Gospodarczej lub wywiadownie gospodarcze.
Wiele informacji, zarówno o firmach krajowych, jak i zagranicznych, znajduje się w bezpłatnych rejestrach publicznych dostępnych przez internet. Pozwala to w szybki sposób sprawdzić między innymi, czy dany podmiot zarejestrował działalność gospodarczą i czy jest podatnikiem VAT. Elektroniczne rejestry publiczne prowadzone przez instytucje państwowe zapewniają łatwy i najczęściej bezpłatny dostęp do baz danych. Mogą z nich korzystać wszyscy użytkownicy – przedsiębiorcy, urzędnicy i organy administracji państwowej.
Podstawowe rejestry publiczne
• Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEIDG) – pozwala na sprawdzenie podstawowych informacji, takich jak imię, nazwisko prowadzącego firmę, nazwa firmy, numery rejestrowe,data rozpoczęcia działalności, adres, podstawowe dane kontaktowe, informacje o upadłości, postępowaniunaprawczym czy postępowaniu restrukturyzacyjnym.
• Krajowy Rejestr Sądowy – jeśli kontrahentem jest spółka prawa handlowego, czyli spółka jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna, z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjna, wszelkieinformacje można znaleźć w KRS.Dodatkowo rejestr dostarcza wiedzy na temat sposobu reprezentacji spółki, czyli tego, kto może podpisać umowę. W przypadku spółek kapitałowych znajdziemy tam równieżi nformacje o wysokości kapitału zakładowego, o otwarciu likwidacji, a także o datach złożenia sprawozdań finansowych. Brak złożonych danych finansowych może wskazywać na nieuczciwe praktyki.
• Krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej (REGON) – w wyszukiwarce REGON znajdują się między innymidane spółek cywilnych, których niema w CEIDG.
• Wykaz podatników VAT, czyli takzwana biała lista – rejestr weryfikuje status podatkowy kontrahenta.Zawiera informacje o spółce, w tym m.in. imię i nazwisko lub nazwę firmy, numery rejestrowe, adres, zweryfikowane i potwierdzone numery kont bankowych oraz czy sprawdzany podmiot był i nadal jest czynnym płatnikiem podatku VAT.
• VAT Information Exchange System (VIES) – w przypadku gdy chcemy sprawdzić kontrahenta z zagranicy mającego siedzibę w kraju członkowskim Unii Europejskiej, możemy wykorzystać międzynarodowy rejestr VIES (VAT Information Exchange System), czyli wyszukiwarkę prowadzoną przez Komisję Europejską.
• Urząd skarbowy – sprawdzając kontrahenta, możemy także wykorzystać zasoby i rejestry urzędu skarbowego. Z nich można się dowiedzieć, czy firma prawidłowo rozlicza podatki. Korzystając z danych urzędu skarbowego, minimalizujemy ryzyko odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe nierzetelnych firm.
Sprawdzając kontrahenta, można posłużyć się wyspecjalizowanymi w tym celu podmiotami, jak Biuro Informacji Kredytowej, Biuro Informacji Gospodarczej czy wywiadownie gospodarcze. Przy czym te ostatnie, największe, działające globalnie pokazują działalność sprawdzanej firmy w międzynarodowym środowisku – wespół z powiązaniami osobowymi, kapitałowymi samej firmy, jak i osób zarządzających przedsiębiorstwem.
Wywiadownia gospodarcza Dun & Bradstreet
Wywiadownia gospodarcza przygotowuje dla swoich klientów produkty zawierające z jednej strony pełny obraz działalności firm z całego świata, a z drugiej – gotową wiedzę w postaci rekomendacji dotyczącej wiarygodności danej firmy. Produkty Dun & Bradstreet spełniają więc dwie funkcje: informacyjną oraz wspomagającą zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie. Pierwsza z tych funkcji pozwala klientom zaoszczędzić czas związany z ich samodzielnym pozyskiwaniem przez nich informacji o firmach i ich sytuacji finansowej ze źródeł publicznych, druga pomaga podjąć właściwą decyzję związaną z zawarciem współpracy z klientem na warunkach kredytu kupieckiego. Ten drugi element opiera się na sztucznej inteligencji (AI) i uczeniu maszynowym z zakresu analizy finansowej oraz statystyki, dzięki którym przygotowano modele scoringowe, pozwalające ocenić prawdopodobieństwo upadku firm działających na całym świecie. Jest to więc jeden ze sposobów wykorzystania know-how w samodzielnej analizie kondycji finansowej kontrahentów przez klientów.
Podstawowym produktem wywiadowni gospodarczej są raporty handlowe lub raporty kredytowe, które korzystają z wielu źródeł informacyjnych, zarówno rejestrowych, branżowych, jak i typowo marketingowych. Pozwala to klientom uzyskać w bardzo krótkim czasie pełną informację na temat kontrahenta, począwszy od potwierdzenia jego danych rejestrowych (zgodne z KRS lub ewidencją działalności gospodarczej), przez informacje odanych finansowych (sprawozdaniafinansowe firm składających takie danew sądach gospodarczych) i zdarzeniachprawnych (rejestr upadłości i likwidacji), aż po dane zamieszczone w różnychportalach internetowych, prasie lubz wywiadu z kierownictwem firmy.
Dodatkowo informacja o firmie wzbogacona jest o dwa istotne źródła: informacjęomoralności płatniczej podmiotu orazpowiązania kapitałowe podmiotu z firmami zagranicznymi. Pierwsze z tychźródeł informuje o historii zaległościpłatniczych. Drugie źródło to największa na świecie baza danych podmiotów i powiązań, licząca obecnie ponad500 mln firm, pozwalająca zbadać kondycję finansową spółki matki badanegokontrahenta, nawet gdy pochodzi onaz bardzo odległych krańców świata.
Podstawową wartością raportu handlowego jest rekomendacja współpracy z danym partnerem handlowym. W przypadku negatywnej rekomendacji nasz klient powinien zastanowić się, czy takie ryzyko jest dla niego opłacalne. Klient może zauważyć również pogarszającą się sytuację finansową podmiotu na licznych wykresach, co pozwala na pierwszy rzut oka ocenić najbliższą przyszłość firmy. Ciekawym elementem raportu jest porównanie podmiotu z jego branżową konkurencją przez pryzmat wskaźników porównawczych. Raport handlowy pozwala również dostrzec niebezpieczne symptomy istniejące u badanego kontrahenta, takie jak powiązania osób z kierownictwa z firmami w złej kondycji finansowej. Inny element, na jaki warto zwrócić uwagę, stanowią tendencje w sezonowości moralności płatniczej podmiotu. Pozwala to poznać sytuację finansową spółki matki podmiotu. Raport handlowy jest zatem wielofunkcyjnym narzędziem pozwalającym odkrywać niebezpieczne obszary ryzyka działalności z konkretnym partnerem handlowym.
Wywiadownie gospodarcze działają na zasadzie białego wywiadu, tzn. źródłem ich danych zawsze są jawne i ogólnodostępne źródła – przede wszystkim rejestry rządowe, sądy gospodarcze, także rozmowy z kierownictwem, prospekty emisyjne, ewidencje działalności gospodarczej, urzędy statystyczne, izby gospodarcze, prasa. W żadnym wypadku nie dopuszcza się w wywiadowni gospodarczej do łamania prawa przy sporządzaniu raportu handlowego czy zbieraniu danych.
Niezależnie od tego, czy przedsiębiorca zaczyna współpracę z nowym klientem, czy czuje się bezpiecznie, utrzymując wieloletnie kontakty handlowe z tymi samymi odbiorcami, zawsze powinien być przygotowany na niewypłacalność kontrahenta. Dotyczy to przede wszystkim firm, które wystawiają faktury z długim terminem płatności. Przedsiębiorcy, rozpoczynając współpracę z nowym kontrahentem, obawiają się, czy dostaną pieniądze na czas, jednak nawet długoletni klient może w pewnym momencie zacząć zwlekać z zapłatą lub nie zapłacić w ogóle.
O Dun & Bradstreet
Dun & Bradstreet to wiodący i globalny dostawca danych i analiz pozwalających na podejmowanie lepszych decyzji biznesowych, co umożliwia firmom na całym świecie poprawę wyników. Wgląd w Data Cloud Dun & Bradstreet aktywizuje i dynamizuje rozwiązania, które pozwalają klientom na wzrost przychodów, obniżenie kosztów, ograniczenie ryzyka i rozszerzenie ich działalności. Od 1841 r., niezależnie od wielkości, firmy na całym świecie współpracują z Dun & Bradstreet, minimalizując ryzyko prowadzenia biznesu i odkrywając nowe możliwości rynkowe.
