NOWA RZECZYWISTOŚĆ BEZPIECZEŃSTWA

W dniu 16 kwietnia 2026 r. w Hotelu Westin w Warszawie odbyło się jedno z najważniejszych wydarzeń branżowych roku – konferencja organizowana przez YIT Development pod patronatem Ambasady Republiki Finlandii. Wydarzenie zatytułowane „Schrony w budownictwie fundamentem bezpieczeństwa narodowego” zgromadziło przedstawicieli rządu, samorządów, architektów, inżynierów oraz kluczowych graczy rynku nieruchomości. „Builder” towarzyszył konferencji jako patron medialny.

Otwarcie spotkania przez ambasador Finlandii, Päivi Laine, Jacka Karnowskiego, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Zbigniewa Muszyńskiego, Dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa nadało ton całemu wydarzeniu. Podkreślono, że w obliczu dynamicznych zmian geopolitycznych budowa infrastruktury ochronnej w Polsce nie jest już opcją, lecz koniecznością wynikającą z nowej legislacji – ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz tzw. ustawy schronowej, która w pełni weszła w życie z początkiem 2026 r.

Fiński model odporności
YIT, jako firma o fińskich korzeniach, występuje w roli lidera transferu wiedzy z kraju, który od dekad uznawany jest za światowy wzorzec w dziedzinie budownictwa obronnego. Finlandia dysponuje siecią ponad 50 500 schronów, które mogą pomieścić 4,8 miliona osób, co stanowi niemal 90 proc. populacji kraju. To imponujący wynik, będący efektem konsekwentnej polityki prowadzonej od czasu zimnej wojny. Podczas konferencji wielokrotnie przywoływano fińskie pojęcie „Sisu” – wytrwałości i hartu ducha, które w architekturze przekłada się na budowanie obiektów „na trudne czasy”.

Kluczowym elementem fińskiej strategii jest budowa obiektów podwójnego przeznaczenia (dual-use). Przestrzenie te na co dzień służą jako parkingi podziemne, boiska, siłownie czy magazyny, a w ciągu 72 godzin mogą zostać przekształcone we w pełni funkcjonalne schrony. Dzięki temu infrastruktura nie jest martwym kosztem, lecz pracuje na rzecz społeczności również w czasie pokoju.

Klasyfikacja budowli ochronnych i standardy techniczne
Podczas panelu technicznego, na podstawie wytycznych prezentowanych przez YIT oraz danych z systemu Finlex (fińska baza legislacyjna), szczegółowo omówiono parametry konstrukcyjne obiektów ochronnych. W polskim i fińskim systemie wyróżnia się trzy kluczowe klasy odporności (patrz tabela):
Zasady lokalizacji są rygorystyczne: schron musi znajdować się w promieniu 500 metrów od budynku, który ma obsługiwać. Konstrukcje muszą być wykonane z betonu zbrojonego o odpowiedniej gęstości,
zapewniającej ochronę nie tylko przed falą uderzeniową, ale również przed promieniowaniem jonizującym i odłamkami.

Wentylacja i bezpieczeństwo CBRN
Jednym z najbardziej krytycznych elementów schronu jest system wentylacji. W prezentacji opartej na technologiach dostarczanych m.in. przez Turvakauppa.fi podkreślono, że schron bez sprawnej filtracji powietrza staje się pułapką. Nowoczesne systemy zapewniają:

filtrację substancji niebezpiecznych:skuteczne zatrzymywanie pyłówradioaktywnych, gazów bojowychoraz czynników biologicznych;
utrzymywanie nadciśnienia: kluczowy mechanizm zapobiegający przedostawaniu się toksyn przez ewentualnenieszczelności w konstrukcji;
niezależność energetyczną: urządzenia są projektowane tak, abymogły pracować bez prądu, wykorzystując napęd ręczny w sytuacjach awaryjnych.
Wentylacja musi być dostosowana do planowanej liczby osób, zapewniając odpowiedni poziom wymiany powietrza (CO₂ vs tlen) przy długotrwałym przebywaniu w zamknięciu.

Miejsca doraźnego schronienia w praktyce
Ważnym punktem konferencji było wyjaśnienie różnic między pełnoprawnym schronem a miejscem doraźnego schronienia (MDS). Zgodnie z nowymi przepisami MDS nie zastępuje schronu, ale stanowi pierwszy poziom ochrony w przypadku nagłego zagrożenia. Główne wytyczne dla MDS to:

pojemność: minimalna liczbamiejsc to 15 osób;
powierzchnia: przyjmuje się standard 1,5 mkw. na osobę (2 mkw. dlaosób poruszających się na wózkach);
wyposażenie podstawowe: zapewnienie ewakuacji, ochrona przedodłamkami, możliwość doprowadzenia wentylacji, wody i energiiw miarę dostępnych środków.

Eksperci YIT podkreślali, że MDS-y są najczęściej organizowane w częściach budynków, takich jak garaże podziemne czy piwnice, pod warunkiem ich odpowiedniego wzmocnienia i oznakowania.

Case study Charków
Wystąpienie fińskiego architekta Marco Casagrandego wniosło perspektywę praktyczną z frontu działań wojennych w Ukrainie. Casagrande, zaangażowany w masterplan odbudowy Charkowa, pokazał, jak teoria zderza się z brutalną rzeczywistością. Jego wnioski są jednoznaczne: schrony muszą stać się integralną, organiczną częścią tkanki miejskiej. Koncepcja „miejskiej akupunktury” zakłada, że punkty schronienia powinny być gęsto rozmieszczone i łatwo dostępne, a ich konstrukcja musi uwzględniać nie tylko obciążenia statyczne, ale również psychologię przebywania w zamknięciu (odpowiednie oświetlenie, akustyka).

Aspekty finansowe
Realizacja inwestycji schronowych wiąże się ze znacznymi kosztami, co jest główną obawą deweloperów i samorządów. Podczas konferencji przedstawiciel Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) omówił mechanizmy wsparcia płynące z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności. Najważniejsze wnioski obejmują możliwość dofinansowania dla jednostek samorządu terytorialnego (JST) na budowę schronów w budynkach użyteczności publicznej, preferencyjne linie kredytowe dla deweloperów wdrażających standardy wyższe niż minimalne wymogi ustawowe oraz potencjalne ulgi podatkowe dla inwestorów prywatnych tworzących infrastrukturę podwójnego zastosowania.

Podsumowanie
Konferencja YIT dowiodła, że bezpieczeństwo staje się nową kategorią luksusu i standardu w nieruchomościach. Deweloperzy, którzy jako pierwsi wdrożą certyfikowane standardy S1 i S2, zyskają znaczącą przewagę konkurencyjną. Z kolei dla samorządów budowa odporności infrastrukturalnej jest zadaniem priorytetowym na najbliższą dekadę. YIT Development ogłosiło powołanie – wraz z Ambasadą Finlandii i Uczelnią Łazarskiego – Stowarzyszenia Budowy Obiektów Schronowych. Ma ono pełnić funkcję platformy wymiany wiedzy i certyfikacji, zapewniając, że budowane w Polsce schrony będą odpowiadać najwyższym światowym standardom, a nie staną się jedynie „papierowymi” rozwiązaniami.

Bezpieczeństwo to proces, a nie produkt. Konferencja w Warszawie stanowiła milowy krok w kierunku profesjonalizacji polskiego sektora budowli ochronnych. Dzięki współpracy z fińskimi partnerami Polska ma szansę uniknąć błędów i w krótkim czasie stworzyć system, który realnie ochroni obywateli w obliczu współczesnych wyzwań. Jak podsumował Leszek Stankiewicz, prezes YIT w Polsce: – Dziś budujemy nie tylko metry kwadratowe, budujemy spokój ducha naszych
klientów.

Archiwum: Agnieszka Majchrowicz