BIBLIOTEKA PRZYSZŁOŚCI - BUILDER POLSKA

Realizacja każdego zaprojektowanego przez naszą pracownię budynku to dla nas czas wyjątkowy. Z jednej strony mamy poczucie olbrzymiej odpowiedzialności za jak najlepszy nadzór nad realizacją, odpowiadamy na setki, a czasami tysiące pytań wykonawcy, wspólnie z nim i z inwestorem spotykamy się na radach budowy, omawiając wszystkie aktualne kwestie, rozwiązując problemy, zastanawiając się nad tym, jak uzyskać jak najlepszy efekt końcowy, mieszcząc się w terminie i budżecie. Z drugiej strony to odczucie wielkiej satysfakcji, wręcz radości, kiedy patrzymy na to, jak nasz pomysł, który jeszcze przed chwilą był zapisany w formie tysięcy szkiców, opisów, rysunków, specyfikacji, cyfrowych plików i modeli, zmienia się w rzeczywistość, materię posiadającą swoje konkretne kształty, kolory, coś, co można zobaczyć, dotknąć, a nawet usłyszeć i poczuć. Nie inaczej dzieje się przy okazji naszej najnowszej realizacji, czyli przy budowie Centrum Wiedzy Cognitarium, którego inwestorem jest Politechnika Koszalińska, a generalnym wykonawcą firma Mirbud SA.

Otwarta struktura ubrana w cegłę
Centrum Wiedzy Cognitarium po ukończeniu ma być domknięciem kompozycji kampusu Politechniki Koszalińskiej. Cognitarium to biblioteka przyszłości – miejsce pracy, nauki, efektywnego pozyskiwania wiedzy, ale również miejsce spotkań, rozmów, twórczych interakcji, spędzania wolnego czasu, odpoczynku.

Cognitarium uformowane jest jako otwarta struktura urbanistyczna, w której poszczególne bloki funkcjonalne, połączone pod i nad ziemią, tworzą układ przyjaznych ciągów pieszych, malowniczych uliczek, którymi można przejść od kampusu do hali sportowej i od parkingów do terenu zielonego mającego zmienić się w park nauki otaczający planowany po sąsiedzku budynek Ekofuturium.

Budynek jest zarazem prosty, oparty na bardzo czytelnej zasadzie, jak i niezwykle bogaty przestrzennie – możliwość połączeń i wzajemnych relacji między modułami jest niezliczona, co pozwala na organizację poszczególnych funkcji w poziomie, w pionie lub w dowolnej przestrzennej sekwencji.

Jednocześnie orientacja w całej strukturze jest bardzo łatwa, bo w centrum Cognitarium, na przecięciu wszystkich ścieżek, znajduje się wielopoziomowy hall, w którym poruszamy się po okrążającej go podwójnej wachlarzowej klatce schodowej. W hallu zawiśnie wahadło Foucaulta i przeplatające się schody stanowić będą dodatkową atrakcję przestrzenną, umożliwiając oglądanie ruchu wahadła z każdej pozycji i wysokości w sposób ciągły. Cognitarium będzie mogło funkcjonować przez całą dobę, a ścieżki przebiegające przez jego obszar, jak również zielone tarasy, mogą stać się miejscem wieczornych spacerów i spotkań.

Cognitarium będzie miało ceramiczną fasadę. Nawiązujemy w ten sposób do tradycji miejsca i historii miasta – Koszalin leży na Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego, ale pokazujemy też wszechstronność i walory użytkowe tego fantastycznego budulca – trwałego, będącego synonimem wysokiej jakości, który możemy stosować w całkowicie współczesny sposób.

Pierwszym, już zrealizowanym etapem inwestycji stał się parking na 160 samochodów zlokalizowany w pasie wzdłuż ulicy Śniadeckich, ale w odróżnieniu od istniejących miejsc postojowych mocno zazieleniony i docelowo obsadzony wysokimi drzewami, co również postulujemy dla pozostałych części parkingów. Pomiędzy dwiema częściami parkingu poprowadzony jest zielony pas – ogród o indywidualnie zaprojektowanej kompozycji kwiatowej – prowadzący do biblioteki. Centrum Wiedzy domyka przestrzeń długiego dziedzińca, który rozpościera się pomiędzy istniejącymi budynkami kampusu. Ścieżki przebiegające wzdłuż tego dziedzińca trafiają na wejścia do Cognitarium, zyskując przedłużenie aż do budynku hali sportowej.

W głąb struktury
Budynek Cognitarium jest strukturą składającą się z dziewięciu prostopadłościennych modułów o podstawie kwadratu i o różnej wysokości – od 6 m do 24 m, połączonych ze sobą podziemnymi magazynami w poziomie −1 oraz mostkami pieszymi w poziomach +2, +3 i +4 przebiegającymi ponad oddzielającymi moduły ścieżkami. Tę strukturę już widać, już można przejść się między zrealizowanymi parterami segmentów, poczuć skalę tej przestrzeni.

Zdecydowaliśmy o zaprojektowaniu takiego budynku z następujących powodów:
• dzięki podziałowi na wyraźnie wyodrębnione części możemy łatwo zorientować się w budynku i zdefiniować odrębny charakter każdej części: hallu, poszczególnych bibliotek, czytelni, sal konferencyjnych, administracji itp.;
• struktura dziewięciu połączonych ze sobą prostopadłościanów jest analogiczna do istniejącej struktury połączonych ze sobą budynków kampusu;
• budynek mimo swojej dużej powierzchni i kubatury nie stanowi przegrody dla ruchu pieszego, a jego rozbicie na mniejsze bryły stwarza bardziej ludzką skalę.

Wnętrza budynku są indywidualnie rozwiązane dla każdej z funkcji, tak aby znaleźć rozwiązania optymalne ideowo, przestrzennie, funkcjonalnie i materiałowo.

Kontynuując pasmową kompozycję widoczną w zagospodarowaniu terenu zdecydowaliśmy się podzielić budynek na trzy zasadnicze pasma. Środkowe pasmo to sekwencja dziedzińców i hallu wejściowego, północne to pomieszczenia administracyjne, a południowe to biblioteki i czytelnie.

Hall to główna przestrzeń wejściowa do budynku, łącząca wszystkie jego części. Aby umożliwić równy dostęp do wszystkich funkcji budynku dla osób z niepełnosprawnością i pełnosprawnych, komunikacja pionowa ma formę dwóch przeplatających się ramp pieszych, okrążających centralną przestrzeń, w której proponujemy umieszczenie wahadła Foucaulta.

Na pierwszym piętrze do hallu przylegają portiernia, sanitariaty i szatnie, a oprócz tego znajdują się tam przejścia do części bibliotecznej, administracyjnej oraz łączącej je kawiarni. Na kolejnych piętrach mamy połączenia z częścią biblioteczną i przestrzeniami ekspozycyjnymi.

Po wschodniej i zachodniej stronie hallu znajdują się zielone dziedzińce, które zapewniają atrakcyjną przestrzeń przed wejściem do hallu, mogąc być zarazem miejscem wystaw zewnętrznych. W jednym z dziedzińców znajduje się taras kawiarni.

Część biblioteczna, jak każde pasmo, składa się z trzech prostopadłościanów. W środkowym mieści się główna wypożyczalnia, z której mamy bezpośrednie połączenie do czytelni – z indywidualnymi i zbiorczymi pokojami pracy. Ostatni prostopadłościan mieści na parterze oddział Miejskiej Biblioteki Publicznej, a na wyższych kondygnacjach biblioteki tematyczne.

W kształtowaniu wnętrz bibliotecznych oparliśmy się na połączeniu wzorów klasycznej uniwersyteckiej biblioteki – wielopoziomowej hali wypełnionej licznymi antresolami książek – z chęcią stworzenia indywidualnych, komfortowych miejsc dla poszczególnych użytkowników, pracujących indywidualnie lub w grupach.

Wypożyczalnia główna, czyli magazyn z otwartym dostępem, stanowi serce biblioteki. Jest to wieża książek z zadaszonym atrium w środku, w której poszczególne poziomy łączy okrążająca całość klatka schodowa. Na poszczególnych poziomach mamy również miejsca do krótkiej lektury wypożyczanych książek. Osoby z niepełnosprawnością mogą dostać się na poszczególne kondygnacje windą, która łączy wszystkie poziomy wypożyczalni. Czytelnia oparta jest na podobnej zasadzie, przy czym wzbogacają ją indywidualne pokoje pracy w formie „szkatułek” nadwieszonych nad schodami i nad dziedzińcem wejściowym.

Północne pasmo zawiera ciąg pomieszczeń administracyjnych, z niezależnym wejściem dostawczym/służbowym bezpośrednio z zewnątrz budynku. Komfort korzystania z poszczególnych przestrzeni podnoszą zielone dziedzińce i tarasy.

Ostatnią z atrakcji Cognitarium jest umieszczone w dziewiątym segmencie planetarium, zamknięte w nim w formie kuli z czerwonego betonu, z sufitem zainspirowanym widokiem nocnego, rozgwieżdżonego nieba.

Część podziemna łączy wszystkie pasma funkcjonalne. Zawiera ona magazyn zamknięty Biblioteki Politechniki Koszalińskiej oraz Biblioteki Pedagogicznej, archiwum oraz pomieszczenia techniczne.

Prace postępują
Realizacja, której pierwszy etap zakończył się, a drugi rozpoczął w 2024 r., doszła obecnie do poziomu +1. Oprócz prac związanych ze wznoszeniem konstrukcji równolegle toczą się roboty instalacyjne.
Dużym wyzwaniem jest fakt, że większość budynku została zaprojektowana z betonu, który docelowo będzie widoczny – zarówno wewnątrz budynku, jak i na zewnątrz. Beton w naturalnym kolorze, beton barwiony w masie, stropy, słupy – każdy z tych elementów jest wykonywany w indywidualnie zaprojektowanym szalunku, a kwestie pielęgnacji betonu i jakości jego powierzchni są drobiazgowo analizowane przez zespół wykonawców, inspektorów nadzoru oraz architektów i konstruktorów. Obecnie najbardziej efektowna jest kula, a w zasadzie sfera planetarium, wykonana z betonu barwionego na ceglastoczerwony kolor w szalunku o podziale przypominającym cząstki pomarańczy, ale przed nami jeszcze kilka równie atrakcyjnych fragmentów.

Prace postępują, każdy dzień budowy przynosi nowe wyzwania, pytania, spotkania i rozmowy spędzone na analizowaniu dokumentacji, propozycji wykonawcy, ocenie wykonanych prac. Przed nami kolejne tematy: elewacje, zielone dachy, stolarka, oświetlenie, wykończenia wnętrz. Czeka nas jeszcze mnóstwo pracy, zanim będziemy mogli wspólnie cieszyć się gotowym budynkiem. Mimo świadomości wysiłku, który nas czeka, mimo przewidywanych tysięcy godzin, które spędzimy na nadzorach i analizach, cieszymy się z możliwości realizacji wyjątkowego budynku i współpracy z niezwykle świadomym inwestorem i bardzo dobrym wykonawcą. Mamy wielką nadzieję, że ukończona realizacja okaże się piękną, trwałą, funkcjonalną, ekologiczną i przyjazną przestrzenią, w której odnajdą się i którą zaakceptują wszyscy jej użytkownicy.