LEKCJE Z II KONGRESU BUDOWNICTWA POLSKIEGO

Zbliżająca się wielkimi krokami III edycja Kongresu Budownictwa Polskiego staje się naturalnym pretekstem do pogłębionej refleksji nad wnioskami, które sformułowano dokładnie dwa lata temu. Wydarzenie z połowy września 2024 r., zorganizowane w reprezentacyjnych wnętrzach Muzeum Historii Polski w Warszawie, było momentem przełomowym dla całego sektora.

Wydarzenie sprzed dwóch lat zgromadziło głównych przedstawicieli polskiego sektora budowlanego – od reprezentantów administracji państwowej i inwestorów publicznych, przez zarządy największych firm generalnego wykonawstwa, aż po czołowych producentów materiałów, architektów, inżynierów oraz ekspertów ekonomicznych. Tamte intensywne dwa dni wyznaczyły kierunki transformacji, którymi branża podążała przez ostatnie dwadzieścia cztery miesiące. Powrót do wcześniejszych postulatów i dyskusji pozwala ocenić, na ile ówczesne diagnozy okazały się trafne oraz jakie wyzwania wciąż wymagają kontynuacji i uzupełnienia podczas nadchodzących obrad.

Strategiczne filary rynku
Głównym, osiowym wątkiem II Kongresu Budownictwa Polskiego była pilna potrzeba przywrócenia stabilizacji rynkowej oraz budowania długofalowej, przewidywalnej polityki inwestycyjnej państwa. W warunkach powracających wahań cenowych, zmienności kosztów surowców i energii oraz dynamicznych przekształceń na rynku pracy uczestnicy tamtych debat podkreślali, że dotychczasowy model prowadzenia inwestycji wymagał natychmiastowej reformy. Formułowane wówczas postulaty dotyczyły przede wszystkim stworzenia stabilnych, wieloletnich harmonogramów zamówień publicznych, które uchroniłyby rynek przed niebezpiecznymi spiętrzeniami i tzw. dołami
inwestycyjnymi.

Równie głośno wybrzmiał apel owprowadzanie elastycznych, w pełni funkcjonalnych i systemowych mechanizmów waloryzacji kontraktów.Eksperci spójnie wskazywali, że ciężar nieprzewidzianych zmian rynkowych i skoków inflacyjnych nie możespoczywać wyłącznie na barkach wykonawców i podwykonawców, gdyżprowadzi to do drastycznego spadkurentowności firm oraz grozi falą upadłości w łańcuchach dostaw. Wskazywano na pilną potrzebę wypracowaniawyważonego, partnerskiego modeluwspółpracy pomiędzy zamawiającymi publicznymi a prywatnymi partnerami biznesowymi, w którym ryzykoprojektowe i finansowe jest dzielonew sposób racjonalny i przejrzysty.

Dekarbonizacja i cyfryzacja jako warunki konkurencyjności
Drugim filarem kongresowej debaty sprzed dwóch lat była głęboka transformacja proekologiczna, zdefiniowana poprzez wymogi polityki unijnej oraz rosnące znaczenie wskaźników ESG w procesach pozyskiwania finansowania. Uczestnicy dyskusji jednoznacznie zgodzili się, że zrównoważone budownictwo przestało być jedynie wizerunkowym dodatkiem czy chwilową modą, a stało się twardym warunkiem rynkowej dojrzałości i przetrwania na rynku. Rozmawiano okonieczności realnego skracania łańcuchów dostaw, wdrażaniu zasad gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ),efektywnym recyklingu odpadów pobudowlanych oraz redukcji śladu węglowego na każdym etapie cyklu życiaobiektu budowlanego – od projektowania, przez wznoszenie, aż po późniejszą eksploatację i rozbiórkę.

Równolegle akcentowano rolę cyfryzacji jako głównego napędu efektywności i wydajności w sektorze. Tematyka ta nie ograniczała się jedynie do wdrożenia standardu BIM (building information modeling) czy elektronicznego obiegu dokumentacji projektowej, ale obejmowała pełną automatyzację procesów budowlanych, wykorzystanie sztucznej inteligencji w zarządzaniu ryzykiem projektowym, zdalne monitorowanie placów budowy oraz prefabrykację nowej generacji. Eksperci argumentowali, że cyfryzacja i prefabrykacja to jedyne skuteczne odpowiedzi na narastające niedobory wykwalifikowanej siły roboczej oraz presję czasową towarzyszącą realizacji skomplikowanych projektów infrastrukturalnych i kubaturowych.

Program „Kobiety w budownictwie –wyrównanie szans”
Niezwykle ważnym, a z perspektywy czasu wręcz przełomowym wydarzeniem II Kongresu Budownictwa Polskiego stały się premiera i oficjalne przyjęcie programu „Kobiety w budownictwie – wyrównanie szans”, zaprezentowanego przez Annę Oleksiewicz oraz Wiktora Piwkowskiego.

Przedstawiona wówczas diagnoza społeczno-gospodarcza uzmysłowiła wszystkim uczestnikom skalę problemu, z jakim mierzy się rodzimy rynek pracy. Podano wówczas niepodważalne
dane statystyczne: podczas gdy w krajach skandynawskich udział kobiet
w sektorze budowlanym osiągał od 25 proc. do nawet 35 proc., w Polsce
wskaźnik ten kształtował się na alarmująco niskim poziomie zaledwie
7,7 proc. Przyjęty przed dwoma laty dokument był wyraźnym sygnałem, że
branża nie może dłużej pozwalać sobie na ignorowanie tak ogromnego potencjału
intelektualnego, zarządczego i inżynieryjnego.

Program postawił sobie za cel aktywne i systematyczne uwalnianie tej rezerwy kadrowej poprzez:

likwidację luk płacowych na równorzędnych stanowiskach;
tworzenie przejrzystych ścieżek awansu zawodowego dla kobiet na szczeble kierownicze i zarządcze;
systematyczne usuwanie barier kulturowych, utartych schematów oraz krzywdzących stereotypów, które przez dekady ograniczały rozwój kobiet w budownictwie.

Inicjatorzy programu podkreślali, że nie chodzi o sztuczne narzucanie parytetów czy budowanie ideologicznych podziałów, lecz o kształtowanie partnerskiej kultury organizacyjnej opartej na różnorodności, wzajemnym szacunku i merytorycznych kompetencjach. Program zakładał szeroką koegystencję inicjatyw oraz zaangażowanie firm budowlanych w tworzenie bezpiecznego, elastycznego i nowocześnie zarządzanego środowiska pracy, w którym decydują wiedza i umiejętności, a nie płeć. Studio

Builder Movie TV
Podczas całego wydarzenia niezastąpioną rolę centrum wymiany poglądów i analiz pełniło specjalne Studio Kongresowe Builder Movie TV, przygotowane przez redakcję magazynu „Builder”, występującego w roli głównego patrona medialnego Kongresu. Przed kamerami Studia wystąpiło szerokie grono najważniejszych postaci polskiego budownictwa, w tym szefowie największych firm wykonawczych, prezesi przedsiębiorstw produkcyjnych, wybitni architekci, eksperci finansow oraz analitycy rynku.

Wśród najważniejszych rozmówców padły wypowiedzi odnośnie do fundamentalnych zagadnień związanych ze zrównoważonym rozwojem, dekarbonizacją materiałową oraz innowacjami technologicznymi. Równie istotna jest konieczność szybkiej adaptacji niskoemisyjnych rozwiązań produktowych.

Rola producentów materiałów budowlanych – zarówno dziś, jak i jeszcze dwa lata temu – nie sprowadza się już wyłącznie do dostarczania trwałych materiałów. Coraz większe znaczenie ma oferowanie certyfikowanych, bezpiecznych środowiskowo systemów, zgodnych z unijną polityką klimatyczną oraz wymogami transparentności środowiskowej, potwierdzanej m.in. deklaracjami EPD.

Niezwykle wartościowymi głosami w Studiu były również takie, które wskazywały na doświadczenia z pracy w kadrze zarządzającej z perspektywy kobiecej. Także dziś różnorodność w zespołach wykonawczych i projektowych podnosi jakość zarządzania ryzykiem, usprawnia komunikację w sytuacjach kryzysowych oraz buduje lepszą, bardziej efektywną atmosferę pracy na budowach.

Z perspektywy czasu widać wyraźnie, że wniosek płynący ze wszystkich rozmów w Studiu Builder Movie TV był jednomyślny: przyszłość i powodzenie polskiego sektora budowlanego zależą od sprawnej synergii pomiędzy nowoczesnymi technologiami, stabilnego otoczenia prawno-finansowego oraz odpowiedzialnego i dojrzałego podejścia do kapitału ludzkiego.

Fundamenty listopadowych debat
Sformułowane dwa lata temu postulaty, dotyczące zarówno stabilizacji procesów inwestycyjnych, jak i otwarcia branży na innowacje technologiczne oraz potencjał kobiet, wykazały ogromną dynamikę i stały się osią wielu przemian. Choć część wyzwań udało się w minionym czasie przekuć w praktyczne rozwiązania, w obliczu nowych realiów gospodarczych i geopolitycznych wiele kwestii wymaga ponownego zdefiniowania, ewaluacji i nadania im nowego impetu.

Doświadczenia, wnioski i głosy zebrane w 2024 r. stanowią bezcenny punkt odniesienia dla nadchodzącej, III edycji Kongresu Budownictwa Polskiego, która już w listopadzie stanie się miejscem weryfikacji podjętych działań oraz wyznaczania celów na kolejne lata. Przed branżą stoją nowe wyzwania, jednak fundamenty w postaci partnerstwa, cyfryzacji, dekarbonizacji oraz pełnego wykorzystania kapitału ludzkiego pozostają niezmiennie aktualne.

Oprac. Szymon Kurek