W CIENIU KLONU

SMAKI ŻYCIA

Stary, ponad dwustuletni klon w centrum Warszawy niesie w sobie zapis czasu, pamięta
chwile radości i smutku, wojny i pojednania, codzienność budującą rytm miasta. Dziś staje się
symbolem trwania. W jego materialnej strukturze można odnaleźć odbicie ludzkiego losu: kruchość, siłę i zdolność przetrwania. To przypomnienie, że nawet w przemijaniu możliwe są ciągłość i sens.

Mirosław Nizio
Architekt, designer, rzeźbiarz, mecenas sztuki

Człowiek patrzy i nie widzi.
Natura patrzy i czeka.
Wisława Szymborska

Cykl obrazów stworzonych przez artystę Szawła Płóciennika, inspirowany tym niemal obumarłym drzewem i zaprezentowany w układzie kilku paneli, tworzy spójną, wyrazistą narrację. Od skamieniałej materii po żywą cielesność – postacie o ludzkich kształtach stają się tu językiem natury. Obrazy przywracają obecność temu, co wydawało się martwe, ukazując proces przemiany. Zmiany zachodzące w drzewie, od surowych konarów po powracającą zieleń liści, nadają kompozycjom wymiar nadziei i refleksji. Sztuka nie zatrzymuje się na estetyce, lecz podejmuje dialog z rzeczywistością.

Z kolei artysta fotograf Michał Szlaga, przemierzając Kaszuby – miejsce swojego dzieciństwa i dojrzewania – dostrzega w krajobrazie znaki fizyczne i metafizyczne, zachowując je w kadrze fotografii. Konary drzew, pozostawione działaniu żywiołów, przemawiają językiem milczącego krzyku wobec współczesności. Degradacja środowiska czyni z nich ofiary ludzkiej ingerencji. W geometrii organicznych struktur wykreowanych przez naturę dostrzegamy obrazy jakby wyrwane z płócien Salvadora Dalego, pejzaże zdeformowane, napięte, pełne niepokoju. Odczuwamy w nich pustkę, ale także wyraźne ostrzeżenie.

Niektóre obrazy nie potrzebują komentarza, by mówić o odpowiedzialności człowieka wobec natury. Tomek Kawecki w swoich fotografiach eksploruje przestrzeń, w której cień reprezentuje świat przyrody i związane z nim wierzenia. Artysta zakłada, że cień stał się kryjówką dla animistycznych i pierwotnych wierzeń, reprezentujących resztki świata przyrody. Czerń i biel stają się językiem szczerości, pozbawionym zbędnych ozdobników.

Natura wokół nas mówi językiem ludzkich emocji. Z jednej strony zdaje się zmrożona w czasie, z drugiej – pozostaje żywa w swojej cielesności; pamięta, obserwuje i kształtuje naszą rzeczywistość. Niszczenie tego, co stworzyła, jest zbrodnią, której nie da się odwrócić. Destrukcja koegzystencji człowieka z naturą sprawia, że tracimy nie tylko biologiczne podstawy istnienia, lecz także pamięć i tożsamość. Wraz z degradacją środowiska zanika część naszej wspólnej historii.

Tak więc rola sztuki w tym kontekście jest kluczowa. To ona pozwala zobaczyć więcej, niż dostrzegamy w codziennym pośpiechu. Porządkuje emocje, uwrażliwia i nadaje znaczenie temu, co łatwo pominąć. Dzięki niej relacja człowieka z naturą przestaje być abstrakcyjnym pojęciem, staje się konkretnym doświadczeniem i zobowiązaniem. Sztuka nie zmieni świata sama, ale może zmienić sposób, w jaki na niego patrzymy. Od tego spojrzenia zaczyna się każda realna zmiana i rodzi się świadomość nieuniknionego.

Słuchając w tle Jesieni i Zimy z cyklu „The Four Seasons” Antonia Vivaldiego, łatwiej dostrzec naturalny rytm przemian. Surowość Zimy i spokój Jesieni przypominają, że natura działa w cyklach – przemija, aby ponownie się odrodzić.